Caf Yamla Kichwa Refa Aliyeinyonga Stars Afcon

Shirikisho la Soka Barani Afrika (CAF) limechukua uamuzi mzito kwa kuwaondoa baadhi ya waamuzi waliokuwa wakisimamia mechi za Kombe la Mataifa ya Afrika (AFCON) 2025 linaloendelea nchini Morocco, hatua inayotafsiriwa kama ujumbe mzito wa shirikisho hilo katika kusimamia haki, uadilifu na viwango vya juu vya uamuzi katika mashindano yake makubwa zaidi.

Miongoni mwa waamuzi waliopigwa chini ya kapeti ni Boubou Traoré kutoka Mali, aliyesimamia mchezo wa hatua ya 16 bora kati ya wenyeji Morocco na Tanzania. Kwa mujibu wa taarifa zilizothibitishwa kutoka ndani ya CAF, Traoré hatachezesha tena mechi zozote za AFCON 2025 baada ya kufanyiwa tathmini ya kiufundi na kubainika kuwa kiwango chake hakikidhi matarajio ya kuendelea kubaki katika mashindano hayo.

Uamuzi huo pia umemkumba Abdou Abdel Mefire wa Cameroon, aliyekuwa mwamuzi wa kati katika mchezo mwingine wa hatua ya 16 bora uliowakutanisha Nigeria na Msumbiji. Kama ilivyokuwa kwa Traoré, Mefire naye ameondolewa rasmi katika orodha ya waamuzi wa mashindano haya, jambo lililozua mjadala mpana miongoni mwa wadau wa soka barani Afrika.

Kwa mujibu wa vyanzo vya karibu na kamati ya waamuzi ya CAF, uamuzi huo umefikiwa baada ya tathmini ya kina iliyohusisha uchambuzi wa utendaji wa waamuzi katika mechi walizochezesha, ikiwemo matumizi ya VAR, usimamizi wa nidhamu, uamuzi wa faulo na penati, pamoja na uwezo wa kudhibiti presha ya mechi kubwa za mtoano.

CAF, kupitia viongozi wake, imesisitiza kuwa hatua hiyo sio adhabu ya kisiasa wala shinikizo la timu au mashabiki, bali ni sehemu ya mkakati mpana wa kuhakikisha AFCON inachezwa kwa ushindani wa kweli na haki kwa kila timu. “Tunataka waamuzi wanaoweza kusimamia mechi kwa usahihi wa hali ya juu, hasa katika hatua nyeti za mashindano,” kilisema chanzo cha CAF.

Ingawa CAF haijatoa maelezo ya kina kuhusu makosa au mapungufu yaliyowasababisha waamuzi hao kuondolewa, hatua hiyo imekuja katika mazingira ambayo kumekuwepo na malalamiko yasiyo rasmi kutoka kwa baadhi ya timu na wachambuzi wa soka kuhusu viwango vya uamuzi katika baadhi ya mechi za hatua ya makundi na 16 bora.

Kwa upande wa mchezo wa Morocco dhidi ya Tanzania, kulikuwepo na mjadala mkubwa kuhusu baadhi ya maamuzi ya mwamuzi Traoré, hususan katika masuala ya faulo na nidhamu, jambo lililosababisha presha kubwa kutoka kwa wadau wa soka Afrika Mashariki na Kaskazini. Hata hivyo, CAF imeweka msimamo wazi kuwa tathmini yao haitegemei kelele za nje, bali ripoti za kitaalamu za wakufunzi wa waamuzi na wataalamu wa sheria za mchezo.

Hatua ya CAF ya kuwaondoa waamuzi wakati mashindano yakiendelea si jambo geni, lakini imekuwa nadra na ya tahadhari kubwa, jambo linaloonyesha uzito wa dhamira ya shirikisho hilo katika kulinda heshima ya mashindano yake. Viongozi wa CAF wamesema kuwa waamuzi waliobaki wataendelea kufanyiwa ukaguzi wa mara kwa mara, na yeyote atakayeshindwa kufikia viwango atachukuliwa hatua bila kusita.

Kwa waamuzi waliobaki, uamuzi huu ni onyo la wazi kwamba hakuna nafasi ya makosa ya kimsingi, hasa katika mechi za robo fainali, nusu fainali na fainali, ambapo presha ni kubwa na macho ya dunia yako kwenye mashindano hayo. CAF inataka kuona matumizi sahihi ya VAR, mawasiliano mazuri na wasaidizi, pamoja na maamuzi yanayolinda roho ya mchezo wa soka.

Wadau wa soka barani Afrika wamepokea uamuzi huo kwa mitazamo tofauti. Wapo wanaoupongeza CAF kwa uthubutu na uwajibikaji, wakiamini kuwa hatua hiyo itarejesha imani ya timu na mashabiki kwa uamuzi wa waamuzi. Wengine wameitaka CAF kuwa wazi zaidi kwa kutoa sababu za kina ili kusaidia waamuzi wengine kujifunza na kuboresha viwango vyao.

Kwa ujumla, hatua hii ya CAF inaonyesha mwelekeo mpya wa usimamizi wa mashindano ya AFCON, ambapo ubora wa uamuzi unawekwa mbele kuliko majina na historia ya waamuzi. Kadri mashindano yanavyozidi kuingia hatua za mwishoni, presha kwa waamuzi waliobaki itaongezeka, huku CAF ikisisitiza kuwa lengo kuu ni kuona bingwa anapatikana kwa haki, uwanjani, bila lawama za makosa ya mwamuzi.