Sowah Hatarini Kuadhibiwa na TFF

Mshtuko Mkubwa kwa Simba SC: Kwa Nini Sowah Hatarini Kuadhibiwa na TFF Hadi Kufungiwa Mechi Tano na Faini Mnono

Wakati klabu ya Simba SC ikipona jeraha la kipigo cha mabao 2-0 kutoka kwa watani wao wa jadi Azam FC, maumivu mengine yanakaribia kuongezeka. Mshambuliaji wao tegemeo, Jonathan Sowah, anajikuta kwenye kikaango cha Kamati ya Usimamizi wa Ligi, huku uvumi ukitanda kuwa Sowah hatarini kuadhibiwa na TFF kutokana na utovu wa nidhamu aliouonesha uwanjani.

Tukio ambalo lilitokea mwishoni mwa mechi hiyo kali ya Ligi Kuu ya NBC tarehe 7 Desemba, limeibua mjadala mkali mitandaoni na sasa linachukuliwa kwa uzito mkubwa na Shirikisho la Soka Tanzania (TFF) na Bodi ya Ligi Kuu Tanzania (TPLB).

Simba SC Hofu Kuu: Sowah Hatarini Kuadhibiwa na TFF na Kipigo cha Azam

Mechi kati ya Azam FC na Simba SC ilikuwa inakaribia ukingoni, huku Azam wakiwa kifua mbele kwa mabao 2-0. Ndipo katika dakika ya 90+6, tukio la utata lilitokea. Mshambuliaji wa kimataifa kutoka Ghana, Jonathan Sowah, aliyeingia uwanjani kuchukua nafasi ya kiungo Alassane Kante dakika ya 84, alimpiga kiwiko kiungo mkabaji wa Azam, Himid Mao.

Tukio hili, ambalo lilimwangusha Himid Mao na kumsababishia maumivu, halikuonekana moja kwa moja na mwamuzi wa kati, Abdallah Mwinyimkuu, ambaye alipuliza filimbi ya kumaliza mchezo muda mfupi baadaye. Hata hivyo, katika zama hizi za teknolojia na upatikanaji wa video kirahisi, tukio hilo zima lilikamatwa na kamera na kusambazwa kwa kasi ya ajabu kwenye mitandao ya kijamii.

Video hizo zikimuonesha Sowah akitumia nguvu kubwa kupita kiasi, zimeleta ushahidi usiopingika wa kitendo hicho. Kinachotia chumvi kwenye kidonda, ni taarifa kutoka kwa vyanzo vya ndani vya Bodi ya Ligi zinazodai kuwa Sowah pia alionekana akigoma kumpa ‘fair play’ (uungwana) mchezaji mwenzake Himid Mao huku akiondoka uwanjani baada ya filimbi ya mwisho. Kitendo hiki cha kukosa uungwana kimeongeza ukakasi wa kesi yake.

Ushirikiano wa TFF na TPLB katika kusimamia kanuni za mchezo unamaanisha kuwa hakuna tukio la utovu wa nidhamu litaachwa bila hatua, hata kama mwamuzi alikosea kuliona uwanjani.

Kanuni za TFF Zinamkaba: Kwanini Sowah Hatarini Kuadhibiwa na TFF Hata Baada ya Mwamuzi Kunyamaza

Jambo la muhimu kulielewa kwa hadhira ya soka la Tanzania ni kwamba, kanuni za Shirikisho la Soka Tanzania (TFF) zinatoa uwezo kwa kamati husika kuchukua hatua za kinidhamu kulingana na ushahidi wa video (retrospective punishment), hata kama mwamuzi hakutoa adhabu yoyote uwanjani. Hii ndiyo njia kuu inayomfanya Sowah hatarini kuadhibiwa na TFF wakati huu.

Kanuni husika inayomtaja mchezaji huyu ni Kanuni ya 41:21 inayohusu Udhibiti wa Wachezaji. Kanuni hii inasema wazi:

“Mchezaji atakayethibitika na kupatikana na hatia ya kumpiga mchezaji mwenzake isivyo kawaida au kwa kutumia nguvu kubwa kuliko kawaida/kupiga au kupigana mwamuzi, kijana wa mpira (ball kids) au ofisa, mhudumu mwingine wa mchezo atasimama kushiriki michezo isiyopungua mitano (5) au kufungiwa kati ya miezi mitatu (3) mpaka mwaka mmoja (1) na faini isiyopungua shilingi milioni moja (Sh1,000,000) bila ya kujali kutokuchukuliwa hatua au hatua yoyote iliyochukuliwa na mwamuzi uwanjani na kwa mazingatio ya kanuni ya (41,5,3).”

Endapo Kamati ya Usimamizi wa Ligi ikakutana na kuliangalia tukio hili kwa kina, wakizingatia na ushahidi wa video. Kwa kosa la kutumia nguvu kubwa kupita kiasi (violent conduct), adhabu ya chini kabisa kwa Sowah ni kufungiwa mechi tano (5) na kupigwa faini ya Shilingi Milioni Moja (Sh1,000,000). Hii ni adhabu ambayo inaweza kumkosesha Simba michezo muhimu ijayo na kuweka shinikizo kubwa kwa kocha na wachezaji wenzake.

Historia ya Adhabu: Je, Sowah Anaweza Kufungiwa Tena?

Ukiachana na Kanuni ya 41:21, historia ya Sowah ya utovu wa nidhamu uwanjani inaweza kutazamwa kama kielelezo cha tabia inayojirudia. Huu si wakati wa kwanza kwa mshambuliaji huyu kutoka Ghana kujikuta katika matatizo ya kinidhamu. Msimu uliopita, wakati akicheza kwa klabu ya zamani, alioneshwa kadi nyekundu kwenye Fainali ya Kombe la Shirikisho (FA Cup) dhidi ya Yanga kwa kosa linalofanana na hili. Kadi hiyo ilimfanya akose baadhi ya michezo ya awali ya Ligi Kuu tangu ajiunge na Simba.

TFF imekuwa ikichukua hatua stahiki kwa wachezaji wengine waliofanya makosa kama haya. Msimu huu, beki wa Yanga, Ibrahim Abdullah ‘Bacca’, pamoja na wachezaji wawili wa Mbeya City, Daudi Mwaipola na Vitalis Mayanga, walifungiwa kutokana na makosa kama hayo. Hii inaonesha kuwa TFF haitishiki katika kuchukua hatua dhidi ya nyota wakubwa wa Ligi.

Kutokana na mazingira haya, kama kamati itaketi uamuzi wa kamati huenda usiwe mwepesi kwake, na kuna uwezekano mkubwa kuwa Sowah hatarini kuadhibiwa na TFF kwa uzito mkubwa zaidi kuliko wachezaji wengine kwa sababu ya rekodi yake ya nyuma.

Athari za kukosekana kwa Sowah, ambaye ni mmoja wa wachezaji wenye uwezo wa kuamua matokeo, zinaweza kuwa kubwa sana kwa malengo ya Simba SC msimu huu, hasa katika harakati zao za kuwania taji la Ligi Kuu na kushiriki mashindano ya kimataifa. Kufungiwa kwa muda mrefu kunaweza kuipotezea Simba nguvu ya ushambuliaji ambayo walikuwa wameijenga.

Kutokana na umuhimu wa kosa, na ushahidi thabiti uliopo, ni jambo la kusubiri na kuona jinsi Kamati ya TFF itakavyoliangalia suala hili. Uamuzi utakaotolewa utaweka kielelezo kipya kuhusu uvumilivu wa Ligi Kuu ya Tanzania kwa vitendo vya utovu wa nidhamu.

Je, Adhabu Itaenda Mbali Zaidi?

Ingawa Kanuni ya 41:21 inazungumzia kifungo cha chini cha mechi tano, tunapozingatia rekodi mbaya ya Sowah ya kurudia makosa haya makubwa na kauli za baadhi ya maofisa wa TPLB, kuna uwezekano wa kosa lake kuangukia kwenye kifungo cha kati ya miezi mitatu (3) mpaka mwaka mmoja (1), kama kanuni hiyo inavyoruhusu. Huu ndio mtikisiko ambao klabu ya Simba inapaswa kuuogopa.

Iwapo Kamati itahisi kosa lake ni “dhahiri na la makusudi” (flagrant and intentional), na ikichukua kumbukumbu za kadi yake nyekundu ya FA, kufuatia Kanuni ya 41:21, adhabu inaweza kuwa kali zaidi kuliko kufungiwa mechi tano tu. Kwa hiyo, hatari halisi si tu kwamba Sowah hatarini kuadhibiwa na TFF bali hatari ni uwezekano wa kufungiwa mwaka mzima, jambo ambalo linaweza kuusambaratisha kabisa mustakabali wake ndani ya klabu na nchini Tanzania. Adhabu kali inaweza kutumika kama fundisho kwa wachezaji wengine wote, ikiimarisha taswira ya Ligi Kuu ya NBC kuwa inathamini nidhamu na uungwana kuliko ushindi wowote.