Mbwana Samatta: Safari ya Ushindi Kutoka Mbagala Hadi Ligi Kuu ya England (EPL)

Katika historia ya michezo nchini Tanzania, majina mengi yamekuja na kupita, lakini jina la Mbwana Samatta limebaki kuwa alama ya matumaini, juhudi, na mafanikio yasiyomithilika. Safari yake siyo tu simulizi ya mpira wa miguu, ni hadithi ya kijana aliyethubutu kuota ndoto kubwa akiwa kwenye vumbi la mitaa ya Dar es Salaam na kuzigeuza ndoto hizo kuwa uhalisia kwenye viwanja vya kimataifa.

Mwanzo wa Safari ya Mbwana Samatta: Kutokea Mbagala Hadi Simba SC

Safari ya Mbwana Samatta haina tofauti na vijana wengi wa Kitanzania wanaoanza kucheza soka kwenye viwanja vya mchangani. Samatta alizaliwa na kukulia katika kitongoji cha Mbagala, eneo ambalo linasifika kwa kuwa na vipaji vingi lakini lenye changamoto nyingi za kimaisha. Hakuzaliwa kwenye familia yenye ukwasi, bali alitegemea kipaji chake kama daraja la kuvuka kuelekea mafanikio.

Alianzia maisha yake ya soka la ushindani katika klabu ya African Lyon, ambapo uwezo wake wa kumiliki mpira na kufumania nyavu ulianza kuonekana. Hata hivyo, mwaka 2010 ulikuwa mwaka wa mabadiliko makubwa kwake. Klabu kongwe ya Simba SC iliona cheche ndani yake na kumsajili. Akiwa na “Wekundu wa Msimbazi,” Mbwana Samatta hakuchelewa kuonyesha kwanini alikuwa mchezaji wa kipekee. Mabao yake muhimu na kasi yake uwanjani vilimfanya kuwa kipenzi cha mashabiki, na hapo ndipo milango ya kimataifa ilipoanza kufunguka.

Ufalme wa TP Mazembe na Mafanikio ya CAF

Baada ya kuonyesha kiwango cha juu Simba SC, maskauti wa klabu tajiri ya TP Mazembe kutoka Jamhuri ya Kidemokrasia ya Kongo (DRC) walimvuta upande wao. Hapa ndipo ulimwengu wa soka barani Afrika ulipoanza kumtambua rasmi Mbwana Samatta.

Akiwa na TP Mazembe, Samatta alikuwa sehemu ya kikosi kilichotawala soka la Afrika. Mafanikio yake makubwa yalikuja mwaka 2015, ambapo alifanya mambo yafuatayo:

• Bingwa wa CAF Champions League: Aliisaidia TP Mazembe kutwaa taji la klabu bingwa Afrika.
• Mfungaji Bora: Alimaliza michuano hiyo akiwa kinara wa mabao, jambo lililompa heshima kubwa.
• Mchezaji Bora wa Afrika (Based in Africa): Akawa mchezaji wa kwanza kutoka ukanda wa Afrika Mashariki kutwaa tuzo hii adhimu kutoka CAF.

Mafanikio haya ya Mbwana Samatta yalithibitisha kuwa mchezaji wa Kitanzania anaweza kufika kilele cha soka la Afrika ikiwa atakuwa na nidhamu na malengo.

Soma Pia: Historia ya kombe la dunia

Safari ya KRC Genk na Kutimiza Ndoto ya Ulaya

Kila mchezaji wa Afrika ana ndoto ya kucheza soka la kulipwa Ulaya, na kwa Mbwana Samatta, ndoto hiyo ilitimia Januari 2016 alipojiunga na klabu ya KRC Genk nchini Ubelgiji. Wengi walidhani pengine angepotea kama wachezaji wengine wa Afrika Mashariki, lakini Samatta alikuwa na mipango tofauti.

Nchini Ubelgiji, alijizolea sifa kwa kuwa mshambuliaji hatari zaidi. Mwaka 2019 ulikuwa kilele kingine cha mafanikio yake nchini humo baada ya kushinda tuzo ya “Ebony Shoe,” tuzo inayotolewa kwa mchezaji bora mwenye asili ya Afrika nchini Ubelgiji. Akiwa na Genk, alipata nafasi ya kucheza michuano ya UEFA Champions League na hata kufunga bao dhidi ya klabu kubwa kama Liverpool kwenye uwanja wa Anfield. Hii ilikuwa ni ishara tosha kuwa Mbwana Samatta alikuwa tayari kwa hatua kubwa zaidi: Ligi Kuu ya England.

Historia Katika Ligi Kuu ya England (EPL) na Aston Villa

Januari 2020 itabaki kuwa mwezi wa kihistoria kwa Watanzania wote. Hapo ndipo Mbwana Samatta aliposajiliwa na klabu ya Aston Villa, na kuwa mchezaji wa kwanza kabisa kutoka Tanzania kucheza katika Ligi Kuu ya England (EPL).

Tanzania nzima ilisimama siku aliyocheza mchezo wake wa kwanza. Lakini furaha ilizidi pale alipofunga bao lake la kwanza la EPL kwa kichwa dhidi ya Bournemouth. Bao lile halikuwa tu bao la pointi tatu kwa Aston Villa, bali lilikuwa bao la heshima kwa kila Mtanzania aliyekuwa akifuatilia soka kupitia runinga. Mbwana Samatta alituonyesha kuwa “Inawezekana” kutokea Mbagala na kufika Villa Park.

Nahodha na Kiongozi wa Taifa Stars

Mbali na mafanikio yake katika ngazi ya klabu, Mbwana Samatta amekuwa nguzo muhimu kwa timu ya taifa ya Tanzania, Taifa Stars. Akiwa kama nahodha, ameiongoza timu hiyo kwa nidhamu ya hali ya juu.

Chini ya uongozi wake:

1. Tanzania ilifuzu fainali za AFCON 2019 nchini Misri baada ya kusubiri kwa miaka 39.
2. Amekuwa kioo cha nidhamu kwa wachezaji chipukizi, akionyesha kuwa soka ni kazi inayohitaji kujitolea na siyo tu starehe.
3. Amejenga “brand” kubwa ambayo imesaidia kutangaza soka la Tanzania duniani kote.

Nidhamu ya Mbwana Samatta nje ya uwanja, hasa kwa kutojihusisha na skandali za mitandaoni au starehe zilizopitiliza, imemvutia wadhamini wengi na kumfanya kuwa mwanamichezo mwenye ushawishi mkubwa zaidi nchini.

Siri kubwa nyuma ya Star Mbwana Samatta

1. Malezi ya Kijeshi na Nidhamu ya Nyumbani

Watu wengi wanaona nidhamu ya Samatta uwanjani, lakini hawajui chimbuko lake. Baba yake mzazi, Mzee Pazi Samatta, alikuwa mchezaji wa mpira wa miguu (golikipa) na pia alikuwa na malezi yenye misingi ya kijeshi na nidhamu kali. Tofauti na wazazi wengine ambao huwazuia watoto wao kucheza mpira ili wasome, Mzee Samatta alimhimiza Mbwana kucheza, lakini kwa sharti moja: Nidhamu ya hali ya juu.

Samatta hakuruhusiwa kuwa na makundi ya kihuni. Malezi haya ya “chuma” ndiyo yaliyomjenga kuwa mchezaji ambaye hajawahi kukumbwa na kashfa ya utovu wa nidhamu, kulewa, au kupigana uwanjani. Kwake, mpira ni kazi (profession) na siyo burudani pekee.

2. Siri ya “Vipaji Vilivyojificha” (Multi-talented)

Kabla ya kujikita kikamilifu kwenye ushambuliaji, Samatta alikuwa akijaribu nafasi mbalimbali uwanjani akiwa mdogo. Kuna wakati alicheza kama kiungo mchezeshaji (Number 10). Hii ndiyo siri inayomfanya awe na uwezo mkubwa wa “kushuka chini” kuchukua mpira na kuanzisha mashambulizi (link-up play).

Pia, Samatta ni mpenzi mkubwa wa michezo mingine kama Basketball. Mara nyingi anapotaka kupumzika au kubadili mazingira ya mazoezi, hutumia mpira wa kikapu kuimarisha wepesi wa miguu na uwezo wa kuruka (vertical leap), jambo linalomsaidia kufunga mabao mengi ya vichwa licha ya kutokuwa na kimo kirefu sana.

3. Mpito wa Kisaikolojia: Kutoka Mbagala hadi Lubumbashi

Wachezaji wengi wanapohama klabu, changamoto kubwa huwa ni lugha au chakula. Lakini kwa Samatta, changamoto kubwa ya kwanza ilikuwa ni “Shinikizo la Klabu Tajiri.” Alipojiunga na TP Mazembe, alikutana na mastaa wakubwa wa Afrika.

Jambo ambalo watu hawajui ni kwamba Samatta alitumia miezi ya mwanzo kusoma tabia za wachezaji wa kigeni. Alijifunza Kifaransa kwa kasi ili kuweza kuwasiliana na wachezaji wa DRC na nchi nyingine za Afrika Magharibi. Hii inaonyesha kuwa Samatta siyo tu mchezaji wa miguu, bali ni mchezaji mwenye Akili ya Jamii (Social Intelligence) inayomfanya azoee mazingira yoyote kwa haraka.

4. Falsafa ya Uwekezaji na Maisha Baada ya Soka

Wakati mastaa wengi wa soka barani Afrika wakitumia fedha zao kwenye starehe za muda mfupi, Samatta amekuwa na mtazamo wa kibiashara tangu akiwa kijana.

• Uwekezaji wa Ardhi na Majengo: Samatta amewekeza kwa kiasi kikubwa kwenye ardhi na majengo (Real Estate) ndani na nje ya Dar es Salaam.
• Kilimo: Ana mapenzi ya siri na kilimo na ufugaji. Anazichukulia sekta hizi kama sehemu ya kutoa ajira kwa vijana wenzake wa Kitanzania.

5. “Mental Strength”: Alivyohimili Benchi la Aston Villa

Watu wengi wanaona bao lake dhidi ya Bournemouth au kichwa chake dhidi ya Manchester City kwenye fainali ya Carabao Cup. Lakini mambo yaliyokuwa magumu ni kipindi ambacho alikuwa hachezeshwi.

Kwenye Ligi Kuu ya England, ushindani ni mkubwa na mara nyingi wachezaji kutoka Afrika Mashariki hupuuzwa. Samatta alitumia muda mwingi wa ziada kwenye Gym na kufanya mazoezi ya peke yake ili kuthibitisha kuwa anaweza. Hakulalamika kwenye vyombo vya habari, bali alibaki na tabasamu—hali inayojulikana kama “The Samatta Smile” hata katika nyakati ngumu.

6. Uzalendo Uliojificha (The Unseen Philanthropy)

Mbali na taasisi yake (Samatta Foundation), kuna mambo mengi anayofanya bila kutaka vyombo vya habari vijue.

• Amekuwa akilipia ada za shule kwa vijana wenye vipaji ambao familia zao hazina uwezo.
• Amekuwa akisaidia matibabu ya wachezaji wa zamani (veterans) ambao walisahulika na jamii.Kwake, kutoa siyo kutafuta sifa, bali ni wajibu kwa jamii iliyomlea.

7. Chakula na Mtindo wa Maisha (Lifestyle)

Licha ya kuishi Ulaya kwa miaka mingi, Samatta hajawahi “kuzunguka” na utamaduni wa kizungu kwenye meza ya chakula. Ni muumini mkubwa wa vyakula asilia. Anapenda sana Samaki wa kukaanga na Ugali. Hii inamsaidia kubaki na mwili imara (lean muscle) na kuepuka majeraha ya mara kwa mara yanayosababishwa na vyakula vya kisasa vyenye mafuta mengi.

Jedwali la “Siri za Mafanikio” ya Samatta

Somo kwa Kizazi Kipya

Mbwana Samatta siyo tu mchezaji wa mpira bali ni mradi wa kitaifa. Mambo tusiyoyafahamu mengi yanahusu utu wake kuliko kipaji chake. Kipaji kilimfikisha Simba, lakini nidhamu na akili ya maisha ndivyo vilivyomfikisha Aston Villa.

Hadithi yake inatufundisha kuwa, unaweza kuwa maskini wa mali ukiwa Mbagala, lakini usikubali kuwa maskini wa nidhamu na maono. Samatta amebaki kuwa alama ya “Uungwana” wa Kitanzania katika ulimwengu wa soka la kulipwa ambao mara nyingi umejaa anasa na kupoteza mwelekeo.

Uhusiano wa Samatta na “Ugali wa Mbagala”

Hapa ndipo tunapopata picha halisi ya mtu anayeitwa Mbwana Samatta. Licha ya kuishi kwenye majumba ya kifahari barani Ulaya, kuendesha magari ya gharama, na kupokea mishahara ya mamilioni ya shilingi, Samatta amebaki kuwa kijana yule yule wa Mbagala mwenye unyenyekevu.

Wakati mastaa wengine wakishindana kuonyesha maisha ya anasa (lifestyle), Samatta amewekeza nguvu zake kwenye kusaidia jamii. Kupitia taasisi yake, amekuwa akisaidia watoto yatima na kuwekeza kwenye elimu, akiamini kuwa elimu ndiyo urithi wa kweli.

Lakini hapa mwisho inayowashangaza wengi Licha ya kuonja vyakula vya gharama nchini Ubelgiji, England, na Ugiriki, Mbwana Samatta bado anasisitiza kuwa chakula chake bora ambacho hawezi kukiacha ni “Ugali na Nyama Choma” ya mtaani kwao Mbagala. Mara nyingi anaporejea likizo, huonekana akizungumza na marafiki zake wa zamani vijiweni, akila nao sahani moja bila uoga wala dharau. Samatta hana dharau kama wachezaji wengine ambao wakifanikiwa huwaoni wakirejea kuungana na wenzao kijiweni.

Hii inatupa somo kubwa kwani, Unaweza kuushinda ulimwengu, unaweza kucheza EPL na kufunga mabao Anfield, lakini siri ya kuendelea kubaki kileleni ni kutokusahau asili yako na kubaki na unyenyekevu wa moyoni. Mbwana Samatta siyo tu mfungaji bora ni binadamu bora aliyebeba utambulisho wa Kitanzania popote aendapo. Amekuwa kiongozi bora kwa Tanzania (taifa stars) kokote ambapo amekuwa akiwakilisha nchi kama nahodha wetu.